Niedziela, 2017-11-19  [Zaloguj] [Załóż konto]
  • 73 rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego

    73 rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego

    Jutro, 1 sierpnia, punktualnie o godzinie 17.00 w całej Polsce zawyją syreny. Uczcimy w ten sposób 73 rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego – najbardziej tragicznego w skutkach zrywu niepodległościowego nowożytnej historii Polski. &nb..... Czytaj więcej...

Śladami Szamotulskich Żydów [FOTO]

2017-06-29
SKĄD OBECNOŚĆ ŻYDÓW W POLSCE?
 
Od czasów starożytnych, gdy Palestyna stała się rzymską prowincją,  część Żydów opuściła swoją ojczyznę i rozpoczęła życie w diasporze, czyli w rozproszeniu. Elementem ich spajającym i kulturotwórczym była  religia -judaizm. W średniowieczu największa diaspora żyła w Europie, początkowo zachodniej, później wschodniej. Społeczność ta zajmowała się głównie handlem, przyczyniając się do rozwoju miast. Tworzyła na ich obrzeżach getta, pozostając w swojej kulturowej odrębności. Ta obcość w latach epidemii czy innych klęsk czyniła z Żydów obiekt wyładowywania frustracji i strachów pozostałych członków społeczności, co często kończyło się pogromami. Między innymi w wyniku fali takich pogromów  coraz więcej Żydów przybywało na tereny ówczesnej Polski, zyskując często przywileje od władców, którzy w ich działalności upatrywali szansę na rozwój swojego kraju.
 
Z DZIEJÓW SPOŁECZNOŚCI ŻYDOWSKIEJ W NASZYM MIEŚCIE
 
Pierwsza potwierdzona wzmianka o obecnościci Żydów w Szamotułach pochodzi z 1402 r. Kolejne źródła historyczne informują, że w XVI w. w naszym mieście istniała spora społeczność żydowska z własną synagogą na ulicy Żydowskiej. W roku 1793, kiedy Szamotuły stały się częścią zaboru pruskiego, społeczność żydowska stanowiła 33% wszystkich mieszkańców, a w 1809 r. prawie 50%. Późniejsze dane obejmują już istnienie trzech społeczności. Na przestrzeni XIX w. oprócz tej żydowskiej oraz katolickiej, czyli polskiej, coraz liczniej  pojawiała się protestancka - identyfikowana z narodowością niemiecką i związana z istnieniem na tych terenach państwa pruskiego, a od 1871 Cesarstwa Niemieckiego. W końcu XIX w. udział procentowy ludności żydowskiej Szamotuł  utrzymywał się na poziomie niewiele ponad 20%. Ludność żydowska w Szamotułach identyfikowała się wówczas z niemieckich państwem i niemiecką kulturą. Przez Polaków odbierana była w związku z tym z niechęcią należną zaborcy. Wzrost nastrojów nacjonalistycznych na przełomie XIX i XX w. zaowocował m.in. konsekwencją w realizacji polityki obrony polskiego stanu posiadania wyrażającej się w haśle: ”Swój do swego po swoje”. Bojkot żydowskich sklepów oraz nastroje antysemickie spowodowały zdecydowany odpływ ludności żydowskiej do Niemiec. Na krótko przed wybuchem II wojny światowej z 9197 wszystkich mieszkańców Żydzi stanowili zaledwie 1% (niespełna 100 osób). Żydzi szamotulscy podczas II wojny światowej zostali wywiezieni z miasta i podzielili los swoich braci jako ofiary Zagłady. Synagoga została zburzona w październiku 1939 r., a po cmentarzu żydowskim nie został żaden ślad.
           
UCZNIOWIE „ŚLADAMI SZAMOTULSKICH ŻYDÓW”
 
Pozyskanie informacji o dziejach ludności żydowskiej w Szamotułach oraz zaprezentowanie jej w atrakcyjnej i czytelnej dla odbiorcy formie to jedno z zadań, jakiego podjęli się uczniowie „Rolnika”, a dokładniej gimnazjaliści z klasy IIa i IIIa. Rezultatem ich pracy stała się prezentacja multimedialna oraz samodzielnie wykonana makieta współczesnego miasta, na której oznaczyli miejsca związane z obecnością ludności żydowskiej  w dawnych Szamotułach. Nie bez powodu swój projekt nazwali: ”Śladami szamotulskich Żydów”, gdyż prawdziwym finałem projektu było zorganizowanie wycieczki i  odszukanie z jej uczestnikami (wyposażonymi w karty pracy) właśnie tych miejsc. Najważniejsze z nich to:
*   dzisiejsza ulica Braci Czeskich (niegdyś ul. Szeroka, a jeszcze wcześniej Żydowska), przy której stała duża murowana synagoga z połowy XIX w. wraz ze szkołą (jesziwą), zburzona w październiku 1939 r.;
*   ul. Zamkowa , gdzie do II wojny światowej istniał cmentarz w tradycji żydowskiej zwany kirkutem
*   Dom przedpogrzebowy przy ul. Powstańców Wielkopolskich;
*   ul. Wroniecka, na której m.in. stał dom rabina w bezpośrednim pobliżu domu rzezaka,
czyli rzeźnika rytualnego uboju;
*   zbiór macew (nagrobnych steli)  pochodzących z miejscowego cmentarza, a wystawionych
na terenie Muzeum Zamek Górków;
*   zbiór judaików tworzących niewielką wystawę w Baszcie Halszki;
*   mostek przy ul. 3 Maja umocniony przez hitlerowskich Niemców macewami z wmurowaną tablicą informującą o tym fakcie i upamiętniającą go;
*   meblarnia braci Körpel przy ul. Dworcowej.
To tylko niektóre miejsca, których obecność uświadamia nam wielowiekowe sąsiedztwo społeczności żydowskiej w naszym mieście.
 
„ROLNIK” SZKOŁĄ DIALOGU?
 
Tworząc projekt, w części odnoszącej się do naszego miasta, uczniowie korzystali z merytorycznej pomocy pracowników Muzeum Zamku Górków oraz swoich nauczycieli. W  części  zaś dotyczącej kultury, historii i tradycji Żydów polskich korzystali z 20 godzin zajęć prowadzonych przez edukatorki z Fundacji Forum Dialogu - organizacji pozarządowej działającej na rzecz dialogu polsko- żydowskiego. Z  tej inspiracji powstała wystawa, na której znalazły się między innymi synagogi, także w formie makiet (konkursowe dzieło gimnazjalistów z klas pierwszych),  judaiki widniejące na  hologramach przywiezionych z Lwowa, po raz pierwszy publikowane kopie aktów urodzenia szamotulskich Żydów, oryginalny tałes, menory, jarmułki, ilustrowane opisy żydowskich świąt oraz jedna tablica poświęcona w całości Holokaustowi i różnym postawom świadków Zagłady. Wystawie towarzyszyła żydowska muzyka, poczęstunek tradycyjnymi wypiekami przygotowanymi przez uczennice i żydowską potrawą przyrządzaną na ciepło - czulentem. Uczestnicy wystawy mieli okazje poćwiczyć kaligrafię pisma hebrajskiego oraz  obejrzeć medal Sprawiedliwy Wśród Narodów Świata wraz z certyfikatem należącym do potomków bohaterów czasów Zagłady -  pani Zofii Napierały z Popówka wraz z dziećmi.
 
Finał projektu obejrzeli przedstawiciele władz i instytucji powiatowych, nauczyciele, sami uczniowie, ich rodzice, starsi i młodsi koledzy. Reakcje były niezwykle pochlebne.  Potwierdzeniem jakości pracy uczniów jest także uznanie, jakie zdobył  dotychczasowy wysiłek  uczniów w oczach przedstawicieli Forum Dialogu, którzy 19 czerwca odwiedzili szkołę, aby nakręcić film o pełnych pasji młodych ludziach i ich działaniach. To wydarzenie zbiegło się z zapowiedzianą wizytą zaproszonego przez uczniów Naczelnego Rabina Polski - pana Michaela Schudricha.
 
Krystyna Warguła, Klaudia Tomaszak-Ślipka


Śladami Szamotulskich Żydów
Śladami Szamotulskich Żydów Śladami Szamotulskich Żydów Śladami Szamotulskich Żydów Śladami Szamotulskich Żydów Śladami Szamotulskich Żydów Śladami Szamotulskich Żydów Śladami Szamotulskich Żydów Śladami Szamotulskich Żydów Śladami Szamotulskich Żydów Śladami Szamotulskich Żydów Śladami Szamotulskich Żydów Śladami Szamotulskich Żydów Śladami Szamotulskich Żydów Śladami Szamotulskich Żydów

KOMENTARZE(0)

Redakcja serwisu zastrzega sobie prawo do usuwania komentarzy zawierających wulgaryzmy i inne nie stosowne wypowiedzi oraz nie ponosi odpowiedzialności za treści zawarte w komentarzach.
 
 
Oświadczam, że zapoznałem się z regulaminem i akceptuję jego postanowienia.
Strona 1 z 0 > >>
Odwiedziny: 2 909 368  ,